İş çoluk çocuklara kaldı ama zombi start-up’lara dikkat

Türkiye ülke olarak milli gelirinin ancak yüzde 1’ini Ar-Ge’ye harcıyor. ABD ve Almanya’da yüzde 3’lerde olan bu oran İsrail ve Güney Kore’de yüzde 4’ü aşıyor. Türkiye’nin en büyük 500 şirketinin (İSO 500) geçen yıl yaptığı Ar-Ge harcamalarının toplamı yüzde 16 azaldı. Türkiye’nin dev şirketleri bile cirolarının ancak yüzde 0.57’sini Ar-Ge’ye yatırıyor. Böyle olunca da Türkiye dünya yenilikçilik sıralamasında ancak 42. sırada yer bulabiliyor. Yeni fikirleri hayata geçirmek de genç girişimcilere ve start-up’lara kalıyor. Ancak bu alanda startup hukuku ve girişimcilik mevzuatının gözden geçirilmesi de şart.

İTÜ Arı Teknokent Pazarlama Grup Başkanı Doç. Dr. Deniz Tunçalp

Yeni fikirleri olan gençlere Türkiye’de geliştirdikleri ürünleriyle dünyaya açıklamalarını tavsiye eden İTÜ Arı Teknokent Pazarlama Grup Başkanı Doç. Dr. Deniz Tunçalp, “Çünkü bizi çoluk çocuk kurtaracak. Bu işin başka yolu yok” dedi. Tunçalp, “İsrail’de 10 bine yakın start-up var. Bizde ise 1000 yoktur. Üstelik bunların çoğu da ‘zombi start-up’ denilen, devletten bir para bulup, bir şey yaparız sananlar” diye konuştu.

‘Bu iş icat işi değil’

Zombi start-up’ların bir diğer göstergesinin ise ‘Fikrim çalınır mı?’ endişesi olduğuna değinen Tunçalp, “Benim aklıma gelmişti ile olmuyor, bu iş. Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nün (MIT) YouTube sayfasına girin, yüzlerce fikir var.  Önemli olan bu fikri hayata geçirebiliyor musunuz? Biz ülke olarak bunu atlıyoruz” dedi.

Deniz Tunçalp, şöyle konuştu: “Bu iş icat işi değil. Bize her sene ‘erke dönergeci’ gibi ‘sonsuz enerjiyi buldum’ diyen, yattığın yerden para kazanma fikirleriyle başvuruyorlar. Ama böyle bir şey yok termodinamiğin yasalarına aykırı. Çok çalışıp, çok kazanmanın adıdır girişimcilik; az çalışıp, çok kazanmanın değil. Yumurtada cevher olacak ki ondan civciv çıksın, bu yüzden, bizim gibi merkezlere ‘kuluçka’ diyoruz.”

Startup hukuku gözden geçirilmeli

Yerli start-up’lara mühendislik merkezini Türkiye’de oluşturup, yurtdışında açacakları ofisleri aracılığıyla dünyaya açılmalarını öneren Tunçalp, “Çünkü, Türkiye denilince dünyada insanların aklına teknoloji gelmiyor. Türkiye’de üretip, Türkiye’de satarak, bu işi büyütemezsiniz” diye konuştu.

Girişimcilik alanındaki yasal mevzuatın ve start-up hukukunun elden geçirilmesi gerektiğini belirten Deniz Tunçalp’ın, Türkiye’deki girişimcilik ekosistemi ve İTÜ Arı Teknokent‘in çalışmalarıyla ilgili paylaştıklarından öne çıkanlar şöyle:

* Opsiyon, hisse devir sözleşmesi… gibi ABD’deki pek çok düzenlemenin Türkiye’de aslında karşılığı yok. Girişimciler bu ibarelerle sözleşmeler yapıyor ama mahkemelik bir durum olsa bunun karşılığı bulunmuyor. Dışarıdaki yatırımcı neden Türkiye’ye gelmiyor? Çünkü bu konularda mahkemelere güvenmiyor.

* 250 şirket ve 6 bin 500 çalışanı olan İTÜ Arı Teknokent’in şu ana kadar toplam 1 milyar dolarlık teknoloji ihracatı yaptı. Girişimleri yönelik olarak İTÜ Çekirdek, İTÜ MAGNET ve İTÜ GATE programlarımızla destekliyoruz. Bu yıl İTÜ Çekirdek programımız için 10 bin başvuru aldık. 280’i şu anda ürün prototiplerini hazırlıyor. Kasım’da Big Bang etkinliği yapıyoruz. Burada 20 girişim kendini anlatıyor.

* Bu yıldan itibaren teknokent olarak, start-up başına yüzde 3 opsiyon almaya başladık. Geçen sene bu etkinliğe katılan girişimler 1.5 milyon dolar yatırım aldı. Yatırımcılar arasında Mustafa Sandal da yer aldı. Programlarımıza katılan girişimlerin geçen yıl aldıkları yatırım tutarı 20 milyon doları geçti. Biz, start-up işinin tarımını yapıyoruz. Yoktan var etmenin adıdır aslında ‘çekirdek’…

Teleporter, Monument, Bunsar

Tunçalp’ın, İTÜ Arı Teknokent’ten çıkıp dünyaya açılan girişimlerle ilgili verdiği örneklerden bazıları ise şunlar:

Teleporter’ın kurucuları Dilara Keçeci ve Aslan Yerdelen

TELEPORTER: Kullanıcılarının katılmak istediği canlı spor, müzik ve e-spor etkinliklerini dünyanın neresinde olursa olsun, oradaymış gibi deneyimlenebilmesini sağlayan sanal gerçeklik teknolojisi (VR) ve artırılmış gerçeklik teknolojisi (AR) çözümü. ABD’de e-spor etkinliklerinde kullanılan sistemi, ABD’de her yıl yapılan dünyanın en büyük interaktif etkinlik, film ve müzik festivali SXSW de test ediyor. teleporter.tv 

MONUMENT: Bilgisayara veya bir bulut bilişim servisine ihtiyaç olmadan, telefon ve diğer akıllı cihazlarda çekilen resim ve videoları Monument adlı kişisel bulut cihazında toplayan yapay zeka destekli ve yüz tanıma özellikli kişisel bulut sistemi. Kitlesel fonlama platformu Kickstarter’dan 900 bin dolar ile en fazla fon toplayan Türk girişimi oldu. getmonument.com

BUNSAR: Google ve Samsung gibi şirketlerin geliştirmeye çalıştığı görsel arama ve yapay zeka teknolojileri ile fiziksel ve online alışverişi birleştiren bir sistem. Boyner Grup Başkanı Cem Boyner’in “Silikon Vadisi’nde aradığımızı, Maslak’ta bulduk” dediği ve Boyner’in alışveriş uygulaması Hopi’de kullanılıyor. Bunsar, Türkiye’nin yanısıra ABD ve İngiltere’deki moda perakendecileriyle de görüşüyor. bunsar.com


Yorumlar

yorum

Bir Cevap Yazın